Skip to content

Hoe meer je ontkent, hoe meer je het bent

In de VPRO-documentaire Wit is ook een kleur probeert documentairemaker Sunny Bergman zichzelf en andere ‘progressieve witte Nederlanders’ te confronteren met het racisme waarvan zij zich bevrijd dachten te hebben. Witte mensen geven dan wel sociaal wenselijke antwoorden, maar diep van binnen voelen ze zich nog steeds superieur. Esther Porcelijn en Kasper C. Jansen zijn sceptisch over haar methode, die ras en cultuur als onlosmakelijk veronderstelt, en haar bevindingen, die zouden leiden tot een onverslaanbaar spookbeeld van schuld.

(VPRO.nl publiceert iedere laatste woensdag van de maand een nieuwe aflevering van De snijtafel. Een week later verschijnt de aflevering ook op het gebruikelijke kanaal.)

Bronnen: Wit is ook een kleur (VPRO, 2016); ‘Etniciteit’ op Wikipedia; Richard Spencer interview on the Gavin Mcinnes Show; Bewakingscamera filmt aanranding India (NOS, 4 januari 2017); Indiase minister wijt massa-aanrandingen aan “westerse kledij” (3 januari 2017); Welke pop vind je lelijk? (Elmar Veerman, 13 december 2016); President Obama’s afscheidsspeech (10 januari 2017); Life of Brian (HandMade Films, 1979); World Happiness Report 2017; 2017 World Press Freedom Index (Reporters Without Borders); Wereldkaart van persvrijheid 2016 (Reporters Without Borders).

De boodschap is duidelijk

Films gaan al decennialang vergezeld van waarschuwende boodschappen over auteursrechtinbreuk, soms dreigend met vervolging, soms met schade aan je videorecorder, soms met het aanstaande faillissement van de filmindustrie. De afzenders zijn divers: sommige bestaan, sommige niet. Maar ze hebben een gezamenlijk doel, namelijk de bestrijding van ‘piraterij’.

Ewout Jansen keert terug in De snijtafel om een greep uit deze waarschuwingen te becommentariëren. Ze blijken consequent misleidend en gedeeltelijk onjuist. In het licht van de wet, tenminste. Als beschrijving van de dagelijkse praktijk worden ze steeds accurater.

(VPRO.nl publiceert iedere laatste woensdag van de maand een nieuwe aflevering van De snijtafel. Een week later verschijnt de aflevering ook op het gebruikelijke kanaal.)

Bronnen: NVPI / Video Veilig (ong. 1989); Hoe bescherm ik mijn intellectuele eigendomsrechten?; website NVPI; Google en Google Maps; Buma/Stemra op Wikipedia; Video Veilig / BAF (1995); Masterclass | De jonge meesters van Pels Rijcken; Auteurswet; Citeren (Dirk Visser in de Volkskrant); De Wereld Draait Door (VARA, 2016); YouTube; BREIN / BAF (ong. 2000 en 2011); Filmdiefstal.nl (ong. 2004); http://www.filmdiefstal.nl; Filmwereld (ong. 2006); E-mail van de heer Rietveldt aan AllezAllez; Stemra moet schadevergoeding betalen aan componist; http://www.filmwereld.net; B.I.G. (2005); http://bigweb.nl; http://www.onlineblackjack.nl; Brein neemt servers in beslag zonder gerechtelijk bevel; Nederland voert per direct downloadverbod in na uitspraak Hof; Thuiskopieheffing compenseert niet voor schade door illegale downloads; Illegaal downloaden per direct verboden.

Arguably, door Christopher Hitchens

Arguably: Selected EssaysChristopher Hitchens kreeg ooit het advies dat hij meer moest schrijven zoals hij sprak. Volgens hemzelf en anderen is hij dat daarna ook gaan doen. Mij blijft opvallen hoeveel zwaarder het is om hem te lezen dan om naar hem te luisteren. Hij is met gemak mijn favoriete spreker. Zijn monologen en gesprekken op YouTube bekijk ik ter ontspanning en als inspiratie, de meeste herhaaldelijk. Ze vliegen altijd voorbij. Ik weet niet meer hoe lang ik over Arguably heb gedaan, maar het is veel langer dan zelfs dít aantal pagina’s rechtvaardigt.

Het is waar dat ik lijd aan een algemene leesluiheid, die maakt dat ik video’s en podcasts structureel de voorkeur geef boven kranten, tijdschriften en boeken. Mijn totale onwetendheid over onderwerpen die voor Hitchens duidelijk gesneden koek zijn, is ook geheel mijn probleem. Schrijven voor de beste lezer die je je kunt voorstellen, met dezelfde woordenschat (reikend tot apotropaic en verder) en parate kennis als jijzelf, levert volgens mij beter werk op dan schrijven voor een halfopgeleid waashoofd met Engels als tweede taal. Mogelijk zijn de meeste essays in deze bundel niet alleen intelligenter dan ik, maar intelligenter dan ik kan beoordelen.

Ik heb Hitchens meerdere keren andere intellectuelen zien diskwalificeren als boring. Op C-SPAN onderbrak hij eens zichzelf met de onzekere vraag ‘Am I boring you?’. Ik vermoed dat de druk van een podiumsituatie Hitchens’ beste aforismen uit hem kneep, terwijl de rust van zijn werkkamer hem verleidde tot bijzinnen en bijvoeglijke naamwoorden die zijn teksten niet atletischer maakten, maar ook niet begrijpelijker voor leken. Zou het kunnen dat hij wel degelijk schreef zoals hij sprak, met dien verstande dat hij in zijn teksten vooral probeerde zichzelf niet te vervelen door het ‘gemakkelijke’ te mijden waar ik hem zo om waardeer?

Kanker diem

Komt een vrouw bij de dokter, de verfilming door Reinout Oerlemans van Kluuns gelijknamige roman, was ondanks wisselvallige recensies een groot commercieel succes met meer dan een miljoen bioscoopbezoekers. Het melodrama met Carice van Houten en Barry Atsma (die een Gouden Kalf won voor zijn rol) wordt nog steeds jaarlijks op televisie uitgezonden. Kasper C. Jansen nodigde filmwetenschapper Joris van Laarhoven uit voor een kritische kijkbeurt in De snijtafel. Uiteindelijk deelden ze een hoop complimenten uit. Aan andere films.

(VPRO.nl publiceert iedere laatste woensdag van de maand een nieuwe aflevering van De snijtafel. Een week later verschijnt de aflevering ook op het gebruikelijke kanaal.)

Bronnen: Komt een vrouw bij de dokter (Kaap Holland Film, 2009); The Tree of Life (Cottonwood Pictures, 2011); Blue Velvet (De Laurentiis Entertainment Group, 1986); The Wolf of Wall Street (Red Granite Pictures, 2013); Komt een vrouw bij de dokter op IMDb; All That Heaven Allows (Universal International Pictures, 1955); Bigger Than Life (Twentieth Century Fox Film Corporation, 1956).

Here’s to the brains who think

Een tijdreis zonder bestemming in een Prius zonder wielen.

Bronnen: Rotten Tomatoes; La La Land genomineerd voor recordaantal Oscars (de Volkskrant); La La Land (Lionsgate, 2016); Blue Skies (Paramount Pictures, 1946); Whiplash (Sony Pictures, 2014); Member Chewbacca Again? (South Park Studios, 2016); The Artist Official Trailer (The Weinstein Company, 2011); La La Land Official Trailer ‘Dreamers’ (Lionsgate, 2016).

No true Dutchman

Geert Wilders verklaart de rechtsstaat failliet en kondigt zijn herrijzenis aan als Messias van afgeschaft Nederland.

Bronnen: Laatste woord Geert Wilders (NOS, 23 november 2016); Wilders komt aan bij rechtbank voor verweer (ANP, 2016); PVV aanhang scandeert: minder Marokkanen (NOS, 19 maart 2014); Ruime meerderheid heeft vertrouwen in gezaghebbende instituties (CBS, 2015); Geert Wilders in EenVandaag (AVROTROS, 19 december 2016); PVV-getuigen: Minder Marokkanen-uitspraak Wilders nauwkeurig voorbereid (RTL Nieuws, 2016); Premier Rutte reageert in het Jeugdjournaal (NOS Jeugdjournaal, 27 maart 2014); Pvda-Kamerlid: ‘We moeten Marokkaanse jongeren vernederen’ (Vrij Nederland, 14 oktober 2008); PvdA-Kamerlid Samsom ontzet over overlast straattuig (NRC, 15 september 2011); Rob Oudkerk zegt ‘kutmarokkanen’ tegen Job Cohen (2Vandaag, 2002); Mark Rutte bij Zomergasten (VPRO, 4 september 2016); Joop van Riessen over Geert Wilders in Pauw & Witteman (VARA, 20 september 2007 ); Wetboek van strafrecht: artikel 137c en artikel 137d; Gregorius Nekschot stopt ermee. Helemaal. (Volkskrant, 27 december 2011); Wilders schuldig aan groepsbelediging en aanzetten tot discriminatie (de Rechtspraak, 9 december 2016); De Hoge Raad over ‘onverdraagzaamheid’ (de Rechtspraak, 16 december 2016); Reactie Geert Wilders op veroordeling (PVV, 9 december 2016).